Snelstartgids
De snelstartgids zet je snel op weg met basisinfo over de rups, een analyse van z’n mogelijke impact en een gepaste aanpak.
LEES MEERDe rups in een notedop
Ontdek hier de biologie van de rups en de gezondheidsrisico’s die deze met zich meebrengt.
LEES MEERDoelgericht aan de slag
Ontdek hier welke acties je best uitvoert om eikenprocessierupsplagen aan te pakken.
LEES MEERBeheermaatregelen
Ontdek hier de maatregelen die je kan inzetten om de eikenprocessierups te bestrijden.
LEES MEERCommunicatie, monitoring, veiligheid en wetgeving
Ontdek hier alles over het wettelijke en praktische kader om de aanpak van de eikenprocessierups te organiseren.
LEES MEEROver de leidraad
Welkom in de eerste versie van de Belgische richtlijn beheersing eikenprocessierups.
Deze leidraad is in grote mate gebaseerd op de Nederlandse ‘Leidraad Beheersing Eikenprocessierups’ editie 2022, gepubliceerd door het Kennisplatform Eikenprocessierups. Ze werd aangepast aan de Belgische wetgeving en praktijken, en aangevuld met de resultaten van de onderzoeken uitgevoerd tijdens het LIFE-project Eikenprocessierups tussen 2020 en 2025.
De leidraad geeft de meest actuele informatie over alle aspecten van de eikenprocessierups en de resulterende gezondheidsproblemen. Ze stelt maatregelen voor rond monitoring, beheersing en communicatie, met als doel de overlast op een zo effectief, efficiënt en natuurvriendelijk mogelijke manier te beperken.
Deze leidraad schrijft niets voor. Het is aan de beheerder om op basis van de adviezen in deze leidraad in samenspraak met andere betrokkenen tot een eigen afweging te komen.
Doelgroepen zijn in de eerste plaats de Belgische regionale en lokale overheden, terreineigenaren, terreinbeheerders en uitvoerende groenbedrijven.
Bij deze leidraad hoort een voorstel van een beheerplan, dat je op lokaal niveau kan gebruiken om de voorgestelde maatregelen in praktijk om te zetten.
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 ‘Achtergrondinformatie’ van deze leidraad geeft achtergrondinformatie over de biologie van de processierups en de gezondheidsklachten die zich kunnen voordoen bij contact met de brandharen.
Hoofdstuk 3 ‘Doelgericht aan de slag’ omvat de kern van deze leidraad en omvat drie grote delen: de risicoanalyse en -zonering, een beslissingsmatrix en een beheerplan. Hier vind je heldere beslisinformatie waarmee je geïnformeerd aan de slag kan en overlast vermijdt.
De risicoanalyse en -zonering resulteert in een indeling van je grondgebied in drie zones, volgens de verwachte impact bij een processierupsenplaag. In combinatie met de voorspelling van de jaarlijkse plaagdruk, gebaseerd op de monitoring, geeft de beslissingsmatrix vervolgens advies over welke maatregelen je bij voorkeur neemt in welke zone. Deze maatregelen kunnen direct op de overlast van de rupsen gericht zijn, of indirect gericht op natuurlijke plaagonderdrukking.
De risicoanalyse en risicozonering vraagt bij de eerste poging een zware inspanning, maar deze kan je buiten het drukke seizoen voorbereiden.
De resultaten van de beslissingsmatrix geven houvast voor de opmaak van een eigen bestuurlijk goedgekeurd beheerplan. Daarmee kun je de geplande activiteiten opnemen in de jaarlijkse werkplanning en de benodigde beheerbudgetten voorzien.
Hoofdstuk 4 ‘Directe beheermaatregelen’ beschrijft de meer ingrijpende beheermethodes, zoals nesten wegzuigen en een bacteriepreparaat spuiten. Daarbij maken we een onderscheid tussen preventieve maatregelen, die gebruikt worden vooraleer de nesten verschijnen, en de curatieve methodes die gebruikt worden om de nesten te verwijderen.
In hoofdstuk 5 ‘Indirecte maatregelen gericht op natuurlijke plaagonderdrukking’ ontdek je verschillende mogelijkheden voor een duurzamere natuurlijke plaagonderdrukking door het inzetten van de natuurlijke vijanden van de rups.
Hoofdstuk 6 ‘Communicatie’ belicht de communicatie die je kan voeren met je inwoners en binnen de organisatie. Een belangrijk onderdeel hiervan is het registreren en opvolgen van meldingen van processierupsnesten.
Hoofdstuk 7 ‘Monitoring’ behandelt de monitoring van eikenprocessierupsen, zoals het aantal en de grootte van de nesten, het uitvliegen van de vlinders, de eileg en de resultaten van het uitgevoerde beheer. Het beheer van de eikenprocessierups baseer je op de plaatselijk te verwachten plaagdruk. Deze verwachting kun je alleen betrouwbaar maken met goede monitoring en kennis van de ontwikkelingen in het gebied.
In hoofdstuk 8 ‘Veiligheid werknemers en omstanders’ leer je over de maatregelen die professionelen moeten nemen om zichzelf en anderen te beveiligen bij de monitoring en bestrijding van de processierups.
Hoofdstuk 9 ‘Juridisch kader’ bespreekt de juridische aspecten, zoals de aansprakelijkheidsregeling, de toegelaten bestrijdingsmiddelen en de natuurwetgeving (die van toepassing is).
Hoofdstuk 10 ‘Organisatie beheer eikenprocessierups in België’ beschrijft tenslotte de manier waarop het beheer van eikenprocessierupsen in België is georganiseerd.