Organisatie beheer eikenprocessierups in België


Het laatste hoofdstuk beschrijft de manier waarop het beheer van eikenprocessierupsen in België is georganiseerd.

Federaal


De organisatie van het beheer van de eikenprocessierups in België wordt geregeld in de ministeriële omzendbrief van 12 oktober 2020 betreffende de inzet van de hulpverleningszones in het kader van de strijd tegen de eikenprocessierups: Civiele Veiligheid – Omzendbrief van 12 oktober 2020 betreffende de inzet van de hulpverleningszones in het kader van de strijd tegen de eikenprocessierups.
De principes van dit beheer zijn vooral gericht op bestrijding:
• Wanneer een nest van de eikenprocessierups zich op een privéterrein bevindt, is het aan de eigenaar van het terrein om een gespecialiseerde firma te contacteren om het nest op eigen kosten te laten vernietigen;
• Wanneer een nest zich op het openbaar domein bevindt, is het in de eerste plaats aan de gemeente om te zorgen voor de bestrijding. Zij kan hiervoor een beroep doen op de diensten van de gemeente (technische dienst of groendienst) of op een gespecialiseerde firma;
• Enkel wanneer een nest op het openbaar domein een bedreiging vormt voor de veiligheid of de volksgezondheid, kan de hulp worden ingeroepen van de territoriaal bevoegde hulpverleningszone.
De omzendbrief omvat een elementaire beslissingsboom gebaseerd op de Nederlandse ‘Leidraad Beheersing Eikenprocessierups’, waarvan de principes overeenkomen met die in hoofdstuk 3.3 ‘Beslissingsmatrix en legende’.
Verder beschrijft de omzendbrief hoe en wanneer de inzet van de hulpverleningszone kan gevraagd worden, en welke basisvoorzorgsmaatregelen het personeel moet nemen bij een interventie.

Vlaanderen


In Vlaanderen staat het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) in voor het beleidsmatige aspect voor wat betreft het beperken van de impact van de bestrijding op natuur en milieu in de prioritaire gebieden en voor de prioritaire soorten. Zij verlenen aan terreinbeheerders die in bossen of beschermde gebieden eikenprocessierupsen willen bestrijden of in de nabijheid van beschermde soorten de nodige vergunningen en ontheffingen.

Het ANB neemt ook actie wanneer in zijn eigen gebieden eikenprocessierupsen vastgesteld worden: bv. informeren en adviseren van de bezoekers om de hinder te beperken, gebieden afsluiten of eventueel bestrijden, maar dan rekening houdend met de negatieve impact op mens, milieu en natuur.

Meer informatie is te vinden op de website van het ANB: Dienstensite Agentschap Natuur & Bos – Schade of overlast door insecten en in Ecopedia Ecopedia – Eikenprocessierups.

Het Agentschap voor Wegen en Verkeer (AWV) bestrijdt de eikenprocessierups langs autosnelwegen en gewestwegen met zowel preventieve als curatieve middelen: Wegen en verkeer – Eikenprocessierups. De Vlaamse Waterweg (DVW) staat in voor het beheer van de waterwegen en de jaagpaden, bermen en bomen langs die waterwegen. Omwille van de nabijheid van oppervlaktewater gebruiken ze geen biociden, maar enkel curatieve methodes. Meldingen van nesten langs kanalen kunnen gemeld worden via [email protected]. Meer info is te vinden op hun website, De Vlaamse Waterweg – Eikenprocessierups.

Provincies

Provincie Antwerpen

De provincie Antwerpen coördineert en ondersteunt het beheer van de eikenprocessierups voor haar gemeenten op de meest ecologische, mensvriendelijke en milieuvriendelijke manier.

Op de website kan je onder meer terecht voor:

  • De procedure voor het aanvragen van een preventieve bestrijding voor gemeenten in de provincie Antwerpen;
  • Een link naar de eikenprocessierupsenkaart waarop je de locaties kan ingeven waar je preventief wil spuiten, en kan controleren of dat toegelaten is;
  • Een lijst van aannemers die gespecialiseerd zijn in de bestrijding van eikenprocessierups;
  • Een lijst van afvalverwerkende bedrijven die rupsen en nestenafval mogen verwerken;
  • Een voorbeeld van een bestek voor de bestrijding van de eikenprocessierups.

Meer info kan je hier vinden: Provincie Antwerpen – Eikenprocessierups

Provincie Limburg

De provincie Antwerpen coördineert en ondersteunt het beheer van de eikenprocessierups voor haar gemeenten op de meest ecologische, In de provincie Limburg informeert en ondersteunt het Provinciaal Natuurcentrum op verschillende manieren steden en gemeenten. Haar coördinerende taak is cruciaal om op een efficiënte en succesvolle wijze ervaringen uit te wisselen en de meest geschikte methoden te kunnen promoten.

Het Provinciaal Natuurcentrum staat onder meer in voor:

  • Infosessies voor ambtenaren en mandatarissen;
  • Nieuwsbrieven met informatie over de situatie op het terrein en richtlijnen i.v.m. bestrijding

Meer info is te vinden op de website: Provincie Limburg/Provinciaal Natuurcentrum – Eikenprocessierups.

Provincie Oost-Vlaanderen

In de provincie Oost-Vlaanderen is het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek het contact voor het beheer van de eikenprocessierups.

Op hun site kan je onder meer terecht voor een lijst van gespecialiseerde aannemers in Oost-Vlaanderen

Meer info vind je op de website: Provincie Oost-Vlaanderen / Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek – Plaagsoorten

Gemeenten

De meeste gemeentes in de getroffen provincies in Vlaanderen vermelden de eikenprocessierups en hoe ze ermee omgaan op de pagina’s van de milieudienst van hun gemeentelijke websites. Voorbeelden daarvan zijn te vinden op de website van de gemeente Wuustwezel: Gemeente Wuustwezel / Processierupsen en van de gemeente Bree: Gemeente Bree / Eikenprocessierups.

Belangrijk is daarbij de vermelding dat terreineigenaren zelf verantwoordelijk zijn voor de bestrijding van nesten waar nodig. Sommige gemeentes komen wel tussen in de kosten van de bestrijding of hebben prijsafspraken en/of een raamcontract met bestrijders waar de inwoners gebruik van kunnen maken.

Dikwijls kunnen meldingen door burgers van nesten op openbaar domein via het gemeentelijk meldingssysteem gebeuren, zoals dat van de gemeente Hoogstraten: 3P.eu – Apps. Daarbij kan de exacte locatie op de kaart worden ingevoerd en kunnen foto’s van het nest en/of de rupsen meegeleverd worden.

Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest


Vóór 2013 was de eikenprocessierups in Wallonië een vrij onbekende soort. Ondertussen is de rups ook in het zuiden van ons land aan een opmars bezig.

In Wallonië staat de ‘Service public de Wallonie’ (SPW) Agriculture, Ressources naturelles et Environnement in voor het beheer van openbare bossen en natuurgebieden.

Voor Wallonië en Brussel is het de taak van de dienst ‘L’Observatoire Wallon de la Santé des Forêts’ (OWSF) van het ‘Département de l’étude du milieu naturel et agricole’ om gegevens en kennis over de gezondheid van bossen te centraliseren, risicokaarten op te stellen en advies te formuleren.

Alle informatie over het beheer van de eikenprocessierups is terug te vinden op de pagina over de eikenprocessierups op de website van het OWSF Processionnaire du chêne – L’Environnement en Wallonie.

De verantwoordelijkheidsverdeling en procedure worden hier beschreven: Procedure-communes.pdf. Een overzicht van de gebruikte beheersmaatregelen vind je hier: operateurs-procedure-destruction-epi.pdf